Kanceri i fshikëzës

Kanceri i fshikëzës urinare është një sëmundje malinje, në të cilën ndodh rritja e pakontrolluar e qelizave të ndryshuara në mukozën e fshikëzës urinare. Më shpesh (90%) zhvillohet nga urotheli (karcinoma urotheliale), një shtresë e veçantë qelizash që vesh brendësinë e fshikëzës urinare.

Është një nga kancerët më të shpeshtë të rrugëve urinare, i cili shfaqet më shpesh te burrat dhe sidomos në moshë më të shtyrë (mbi 65 vjeç). Te gratë kanceri i fshikëzës urinare diagnostikohet më rrallë, por në formë më agresive.

Duhanpirja është faktori më i rëndësishëm i rrezikut për zhvillimin e kancerit të fshikëzës urinare, në 50-65% të rasteve. Substancat kancerogjene nga tymi i duhanit, të cilat ekskretohen përmes veshkave, vijnë në kontakt me urothelin dhe shkaktojnë mutacione të qelizave. Lënia e duhanit e zvogëlon ndjeshëm rrezikun për zhvillimin e kancerit të fshikëzës urinare, me 40% qysh në 4 vitet e para. Faktorë të tjerë rreziku përfshijnë edhe: ekspozimin profesional ndaj amineve aromatike (industria kimike, e naftës dhe e shtypshkronjave), predispozitën gjenetike (sindroma Lynch), rrezatimin e legenit, inflamacionet kronike të rrugëve urinare dhe irritimin kronik të rrugëve urinare (gurët, kateterizimi).

Agresiviteti i kancerit të fshikëzës urinare varet nga fakti nëse kanceri depërton përtej shtresës muskulore të fshikëzës. 75% e të gjithë kancerëve të fshikëzës urinare në momentin e diagnozës janë joinvazivë në muskul (sipërfaqësorë) dhe në shumicën e rasteve janë të shërueshëm.

Urina me gjak e dukshme me sy të lirë (makrohematuria) është shenjë alarmi dhe arsye për një ekzaminim sa më të shpejtë te urologu. Hematuria pa dhimbje është simptoma më karakteristike e kancerit të fshikëzës urinare te 85% e pacientëve, por mund të shfaqet edhe te kancerët e sistemit kolektor të veshkave dhe të ureterëve. Gjakderdhja mund të jetë e herëpashershme dhe të ndalet vetvetiu; ndonjëherë është e dukshme vetëm në analizën e urinës (hematuria mikroskopike), por në asnjë rast nuk duhet neglizhuar, sepse ndërkohë sëmundja mund të përparojë në një formë më agresive.

Simptomat shoqëruese të kancerit të fshikëzës, përveç urinës me gjak, janë nevoja për urinim të shpeshtë dhe të papritur, urinimi i dhimbshëm dhe me djegie, si dhe dhimbjet në legen dhe në zonën lumbare në sëmundjen e përparuar. Këto simptoma shpesh janë mashtruese, sepse imitojnë simptomat e sëmundjeve të tjera urologjike dhe në këtë mënyrë zgjasin kohën nga diagnoza deri te trajtimi i kancerit të fshikëzës urinare.

Është një nga metodat kryesore diagnostike në urologji, veçanërisht në trajtimin e hematurisë, në dyshimin për tumor të fshikëzës urinare dhe në ndjekjen e pacientëve pas trajtimit të karcinomës urotheliale. Ekzaminimi kryhet ambulatorisht gjatë ekzaminimit urologjik me cistoskop të përkulshëm (fleksibël) ose të ngurtë (rigid) dhe na mundëson shikimin e drejtpërdrejtë të brendësisë së uretrës dhe të fshikëzës urinare.

Përveç kësaj, në varësi të asaj që shihet gjatë cistoskopisë, urologu mund të vendosë të marrë një mostër shpëlarjeje të fshikëzës, në të cilën kontrollohet prania e qelizave kanceroze, ose ta dërgojë pacientin për ekzaminime shtesë si urografia me CT ose MR.

Hapi i parë në trajtimin e të gjithë kancerëve të fshikëzës urinare është rezeksioni transuretral i tumorit të fshikëzës (TURB), gjatë të cilit me një lak heqim në mënyrë endoskopike indin tumoral, që e dërgojmë për analizë patohistologjike. Me këtë ndërhyrje konfirmojmë praninë e indit tumoral dhe agresivitetin e tumorit, gjë që ndikon në vendimet e mëtejshme pas bisedës me urologun. Për disa pacientë, TURB është njëkohësisht edhe trajtimi përfundimtar, ndërsa për të tjerë pas ndërhyrjes nevojitet imunoterapi shtesë (BCG) ose kimioterapi (mitomicinë), e cila aplikohet drejtpërdrejt në fshikëzën urinare. Në rast të sëmundjes invazive në muskul, të tumoreve sipërfaqësore me rrezik të lartë dhe të tumoreve sipërfaqësore që përsëriten pavarësisht terapisë shtesë, pacientit i këshillojmë heqjen e plotë të fshikëzës me formimin e një stome urinare të thatë ose të lagësht. Në rast të sëmundjes së përhapur ose të përparimit të sëmundjes, në dispozicion është trajtimi sistemik ose i kombinuar.

Kanceri i fshikëzës urinare ka rrezik të lartë rikthimi, ndërsa te një pjesë e pacientëve edhe rrezik përparimi në një formë më agresive të sëmundjes, prandaj cistoskopitë e rregullta të kontrollit janë me rëndësi thelbësore. Cistoskopia e parë kryhet 3 muaj pas TURB, ndërsa ndjekja e mëtejshme i përshtatet pacientit sipas stadit dhe gradës së sëmundjes, grupit të rrezikut dhe rikthimeve të mëparshme.

Lënia e duhanit është thelbësore për parandalimin e shfaqjes dhe të rikthimit të sëmundjes, po ashtu edhe përdorimi i mjeteve mbrojtëse gjatë punës me aminet aromatike, si dhe kujdesi për një peshë trupore optimale dhe një ushqyerje të ekuilibruar.

Autori: asistent Simon Hawlina, MD, FEBU, specialist urolog

Figura 3: Shmangni pirjen e duhanit