Fshikëza urinare hiperaktive (OAB)

Fshikëza urinare hiperaktive (OAB) është një sindromë klinike me simptoma karakteristike të rrugëve të poshtme urinare – nevojë e papritur për të urinuar që kontrollohet me vështirësi (urgjenca), shpesh së bashku me urinim të shpeshtë (frekuenca) dhe urinim gjatë natës (nokturia), ndonjëherë edhe me inkontinencë urinare nga urgjenca.

Fshikëza urinare hiperaktive zakonisht është një çrregullim multifaktorial, shkaku i qartë i të cilit shpesh nuk mund të përcaktohet. Në zhvillimin e OAB-së marrin pjesë ndryshimet në kontrollin nervor dhe në ndjeshmërinë e fshikëzës, ndryshimet funksionale të detrusorit (shtresës muskulore të fshikëzës urinare) dhe faktorë të ndryshëm, si ndryshimet e lidhura me moshën, çrregullimet e funksionit të dyshemesë së legenit, kapsllëku ose çrregullimet e funksionit të zorrëve, ndërhyrjet e mëparshme operative në legenin e vogël ose rrezatimi, si dhe faktorët psikologjikë dhe të sjelljes (marrja e tepërt e lëngjeve, kafeina, alkooli). Shpesh janë të pranishëm disa faktorë njëkohësisht.

Është e rëndësishme të dallohet OAB nga gjendje të tjera që mund të shkaktojnë simptoma të ngjashme, si infeksionet e rrugëve urinare, gurët, tumoret, çrregullimet e zbrazjes së fshikëzës ose sëmundjet neurologjike. Prandaj OAB është një diagnozë klinike, të cilën e vendosim pas një vlerësimi bazë të përshtatshëm të pacientit.

Diagnostikimi i fshikëzës urinare hiperaktive përshtatet gjithmonë për secilin pacient dhe synon përcaktimin e simptomave karakteristike, identifikimin e faktorëve të rrezikut dhe përjashtimin e sëmundjeve të tjera që mund të shkaktojnë probleme të ngjashme. Trajtimi bazë urologjik përfshin bisedën dhe ekzaminimin klinik, analizën e urinës dhe një ditar 3-ditor të urinimit, me të cilin vlerësojmë shpeshtësinë dhe sasinë e urinimit, urgjencën, urinimin gjatë natës dhe rrjedhjen e mundshme të urinës. Sipas nevojës kryhen edhe ekografia e rrugëve urinare me matjen e urinës së mbetur pas urinimit dhe uroflowmetria. Në rastet e paqarta ose më komplekse mund të nevojiten ekzaminime shtesë – urodinamika, cistoskopia.

Trajtimi i fshikëzës urinare hiperaktive i përshtatet individualisht pacientit. Qëllimi është të zvogëlohen simptomat shqetësuese dhe në këtë mënyrë të përmirësohet cilësia e jetës.

Baza e trajtimit janë ndryshimet në zakonet e jetesës dhe të urinimit, trajnimi i fshikëzës urinare, forcimi i muskujve të dyshemesë së legenit (ushtrimet Kegel), marrja e përshtatshme e lëngjeve, zvogëlimi i marrjes së kafeinës dhe i faktorëve të tjerë që mund t'i përkeqësojnë simptomat. Nëse problemet vazhdojnë, mund të fillojmë trajtimin me barna (antimuskarinikë, agonistë të receptorëve β3-adrenergjikë). Nëse efekti i barit është i pamjaftueshëm, trajtimi mund të përshtatet, bari mund të ndërrohet ose mund të përdoret një kombinim barnash. Për pacientët me simptoma këmbëngulëse ose më të vështira për t'u kontrolluar, në dispozicion janë edhe metoda më të avancuara, përkatësisht aplikimi i botoksit në murin e fshikëzës urinare ose neuromodulimi.

Trajtimi i përshtatet gjithmonë llojit dhe shkallës së simptomave, stilit të jetesës, sëmundjeve shoqëruese dhe përgjigjes ndaj trajtimit të mëparshëm, ndërsa nevojitet edhe kontroll i rregullt i efektivitetit të trajtimit dhe i efekteve anësore të mundshme.

Trajnimi i fshikëzës urinare është një metodë e sjelljes, me të cilën zgjatim gradualisht kohën midis urinimeve dhe zvogëlojmë ndjesinë e urgjencës. Qëllimi është të rivendoset një ritëm më i rregullt i urinimit dhe të përmirësohet kontrolli mbi fshikëzën.

Si kryhet trajnimi:

• Urinoni sipas një orari të caktuar paraprakisht, jo sapo të ndjeni nevojën e parë
• Kur ndjeni urgjencën, përpiquni ta shtyni urinimin për disa minuta. Ndërkohë qetësohuni, merrni frymë ngadalë dhe bëni disa shtrëngime të shpejta të muskujve të dyshemesë së legenit. Kur urgjenca të qetësohet, prisni edhe pak dhe pastaj shkoni me qetësi në tualet
• Zgjatni gradualisht kohën midis urinimeve, zakonisht me 10–15 minuta (qëllimi: urinim çdo 3-4 orë)
• Mbani një ditar të urinimit, me të cilin ndiqni përparimin
• Pini normalisht dhe në mënyrë të njëtrajtshme gjatë ditës; mos i kufizoni lëngjet tepër. Kufizoni kryesisht kafeinën dhe pijet e tjera që te ju e rrisin urgjencën