Inkontinenca urinare

Inkontinenca urinare (IU) është rrjedhja e pavullnetshme e urinës, e cila shkaktohet nga një çrregullim i ruajtjes dhe i mbajtjes normale të urinës. Kontinenca (aftësia për të mbajtur urinën) varet nga funksionimi i koordinuar i fshikëzës urinare, uretrës, sfinkterëve, muskujve të dyshemesë së legenit dhe sistemit nervor. Inkontinenca ndodh kur mekanizmi mbyllës është dobësuar, kur fshikëza tkurret në mënyrë të pavullnetshme ose kur zbrazja e fshikëzës është e çrregulluar.

Inkontinenca urinare është një problem i shpeshtë te të dy gjinitë, por shfaqet më shpesh te gratë se te burrat, sidomos për shkak të ndikimit të shtatzënisë, lindjes dhe ndryshimeve të dyshemesë së legenit. Shpeshtësia e inkontinencës rritet me moshën, por ajo nuk është pjesë e pashmangshme e plakjes.

Inkontinenca nga stresi – urina rrjedh gjatë kollitjes, teshtitjes, të qeshurit, sforcimit fizik ose ngritjes së peshave. Te gratë shpesh lidhet me dobësimin e dyshemesë së legenit, ndërsa te burrat mund të shfaqet kryesisht pas operacionit të prostatës.

Inkontinenca nga urgjenca – karakterizohet nga një nevojë e papritur dhe e fortë për të urinuar, e ndjekur nga rrjedhja e pavullnetshme e urinës. Shpesh lidhet me fshikëzën urinare hiperaktive.

Inkontinenca e përzier – bashkon karakteristikat e inkontinencës nga stresi dhe nga urgjenca.

Inkontinenca nga mbiderdhja (overflow) – shfaqet për shkak të zbrazjes jo të plotë dhe mbushjes së tepërt të fshikëzës urinare. Shkaku mund të jetë pengimi i daljes së urinës ose aftësia e zvogëluar e fshikëzës për t'u tkurrur.

Inkontinenca funksionale – rrjedhja ndodh kryesisht sepse personi, për shkak të lëvizshmërisë së zvogëluar ose kufizimeve të tjera funksionale, nuk mund të arrijë në kohë në tualet

Inkontinenca mund të jetë e lehtë, e moderuar ose e rëndë. Te disa pacientë shfaqet vetëm herë pas here dhe në sasi të vogël, ndërsa te të tjerë rrjedhja është më e shpeshtë dhe kërkon përdorimin e mjeteve mbrojtëse.

Më e rëndësishme se vetë sasia e urinës shpesh është shkalla e ndikimit në jetën e individit. Rrjedhja e urinës mund të çojë në kufizimin gradual të aktiviteteve sportive dhe shoqërore, udhëtimeve, intimitetit dhe jetës së përditshme. Prandaj inkontinenca nuk është vetëm një problem fizik, por mund të shkaktojë edhe vështirësi psikologjike dhe të kufizojë aktivitetet shoqërore. Për shkak të ndikimit të rëndësishëm në cilësinë e jetës, është e rëndësishme që inkontinenca të mos trajtohet si pjesë normale e plakjes ose e lindjes, por si një gjendje shëndetësore që mund të diagnostikohet dhe të trajtohet në mënyrë të përshtatshme.

Diagnostikimi bazohet në përcaktimin e llojit të inkontinencës, të shkakut të saj, të shkallës së simptomave dhe të ndikimit në cilësinë e jetës, dhe i përshtatet secilës paciente ose secilit pacient. Procedurat bazë diagnostike përfshijnë anamnezën e detajuar, e cila zakonisht plotësohet me një pyetësor për vlerësimin e simptomave dhe të cilësisë së jetës; kryhen ekzaminimi klinik dhe analiza e urinës, ndërsa gratë i dërgojmë edhe për ekzaminim te gjinekologu. Më pas pacientët plotësojnë një ditar 3-ditor të urinimit, me të cilin vlerësojmë modelin e urinimit, sasinë e lëngjeve të marra dhe episodet e rrjedhjes. Kur dyshohet për inkontinencë nga stresi, kryejmë edhe testin e kollitjes. Sipas nevojës kryejmë matjen me ekografi të urinës së mbetur pas urinimit, uroflowmetrinë dhe ekografinë e rrugëve urinare ose testin PAD. Në rastet më komplekse ose të paqarta mund të nevojiten ekzaminime shtesë, si urodinamika, cistoskopia ose diagnostika e zgjeruar me imazheri.

Qëllimi i diagnostikimit nuk është vetëm të konstatohet se urina rrjedh, por mbi të gjitha të kuptohet pse ndodh rrjedhja, sepse trajtimi ndryshon sipas llojit të inkontinencës.

Te gratë inkontinenca urinare është e shpeshtë dhe më shumë se gjysma e grave përballen me të të paktën një herë në jetë. Mund të shfaqet në periudha të ndryshme të jetës; më shpesh flasim për inkontinencë urinare nga stresi. Me plakjen shfaqet gjithnjë e më shpesh inkontinenca urinare e përzier ose nga urgjenca, e cila zakonisht është pjesë e sindromës së fshikëzës urinare hiperaktive (OAB), ndërsa më shpesh shkaku është shumëfaktorial.

Trajtimi fillon me ushtrimet e dyshemesë së legenit (ushtrimet Kegel), trajnimin e fshikëzës dhe ndryshimet në stilin e jetesës (humbja e peshës trupore, trajtimi i kollës kronike). Te inkontinenca urinare nga stresi, trajtimin e marrin përsipër uroginekologët, të cilët ofrojnë edhe trajtim operativ në rast të dështimit të trajtimit konservativ. Kur trajtimi konservativ i inkontinencës urinare nga urgjenca nuk ka sukses, urologu përshkruan barna (antikolinergjikë ose agonistë β3), ndërsa mundësi të tjera janë aplikimi i toksinës botulinike A në fshikëzën urinare, stimulimi i nervit tibial ose neuromodulimi sakral.

Trajtimi i inkontinencës urinare mashkullore varet nga shkaku, lloji dhe shkalla e saj. Fillojmë me masa të përshtatura për individin, ndër të cilat rol të rëndësishëm kanë trajnimi i muskujve të dyshemesë së legenit, ndryshimet e zakoneve të jetesës dhe trajtimi i çrregullimeve shoqëruese të rrugëve të poshtme urinare. Te inkontinenca nga urgjenca, përveç masave të sjelljes dhe trajnimit të fshikëzës, mund të përdoren barna (antikolinergjikë ose agonistë β3), ndërsa te problemet këmbëngulëse edhe metoda moderne, si toksina botulinike dhe neuromodulimi. Kur flasim për inkontinencën urinare nga stresi, sidomos pas operacionit të prostatës, nëse problemet vazhdojnë është i mundur trajtimi kirurgjik. Në varësi të shkallës së inkontinencës, mund të merret në konsideratë vendosja e një sling-u uretral ose e një sfinkteri urinar artificial (AMS 700).

Në dispozicion janë edhe mjete të ndryshme mjekësore diskrete që ndihmojnë në menaxhimin e rrjedhjes së urinës dhe e lehtësojnë jetën e përditshme, si pecet dhe brekët absorbuese, kateterët prezervativ me qese urine, kapëset penile dhe, në rast të çrregullimeve të zbrazjes së fshikëzës, edhe kateterizimi intermitent ose i përhershëm.

Ushtrimet Kegel, përkatësisht trajnimi i muskujve të dyshemesë së legenit, janë pjesë e rëndësishme e trajtimit konservativ, sidomos te inkontinenca urinare nga stresi. Është e rëndësishme që ushtrimet të kryhen rregullisht dhe saktë. Përmirësimi i kontrollit mbi fshikëzën zakonisht zhvillohet gradualisht, brenda disa javëve deri në disa muaj.

Si kryhen ushtrimet? – kur filloni ushtrimet, së pari identifikoni saktë muskujt e dyshemesë së legenit – ndjesia është e ngjashme me mbajtjen e urinës dhe të gazrave, por ushtrimet nuk i kryeni gjatë vetë urinimit.

• shtrëngoni muskujt dhe ngrijini lart,
• mbajini rreth 5–10 sekonda,
• pastaj lëshojini plotësisht,
• përsëritni 8–12 herë, 3 herë në ditë,
• zgjatni gradualisht kohën e shtrëngimit dhe shtoni edhe disa shtrëngime të shpejta.